تاریخ : سه شنبه 16 فروردين 1390
کد 140

شاهتره گياه پوششي يكساله در فضاي سبز

گياهان پوشش گياهاني هستند كوتاه و سريع الرشد و حداكثر رشد طولي آنها به يك متر مي رسد هرچه گياه كوتاهتر و سريع الرشد و پرپشت تر باشد بعنوان گياه پوشش كارائي بيشتري دارد و زودتر سطح خاك را پوشانده و علف هاي هرز را خفه مي كند.

شاهتره  گياه پوششي يكساله در فضاي سبز

    گياهان پوشش گياهاني هستند كوتاه و سريع الرشد و حداكثر رشد طولي آنها به يك متر مي رسد هرچه گياه كوتاهتر و سريع الرشد و پرپشت تر باشد بعنوان گياه پوشش كارائي بيشتري دارد و زودتر سطح خاك را پوشانده و علف هاي هرز را خفه مي كند. اين گياهان پرتوقع نبوده و سازگاري بيشتري  با عوامل نامساعد محيطي دارند از جمله برخي از آنها به شوري خاك مقاوم بوده يا تنش هاي حرراتي و رطوبتي را بهتر تحمل مي نمايند.
تيره شاهتره :    Fumariaceac
اين جنس 55 گونه در دنيا و 7 گونه در ايران دارد. 
جنس شاهتره گونه هاي علفي يك ساله با اندام هاي هوائي سبز متمايل به آبي را شامل مي شود.
برگ ها دو تا چهار بار شانه اي است. گلدهي در گونه هاي مختلف از اوايل ارديبهشت ماه شروع مي شود و تا پائيز ادامه دارد. گل آذين خوشه اي و گل هايي بالائي مهميزدار است. ميوه از نوع فندقه و حاوي يك بذر است. سطح ميوه چروكيده بوده و بعد از خشك شدن تقريباً صاف به نظر ميرسد. از شاهتره مخصوصاً از گونه هاي نيمه خزنده آن بعنوان گياه پوششي در فضاي سبز مي توان استفاده نمود.
پراكندگي : در سراسر اروپا تا مركز آسيا و شرق افريقا يافت مي شود شاهتره محلهاي آفتابي را ترجيح ميدهد.
به سه گونه از اين جنس اشاره مي گردد.
الف- شاهتره -  شاتره   .Fumaria officinafis  L
شاهتره در مقايسه با ساير گونه هاي اين جنس داراي ريشه پرچم و متمايل به سفيد و ساقه پا كوتاه  ( 25 – 10 سانتي متر ) و انشعابات متعدد است. گل آذين متراكم و حاوي 40 – 20 گل كوچك ميباشد. ولي در مرحله ميوه دهي تراكم گل آذين كمتر ميشود گلبرگ ها صورتي رنگ و غيره و داراي  لكه هاي تيره رنگ در قسمت انتهايي است.
ميوه كوچك و كروي و متمايل به قهوه اي رنگ است. طول ميوه 5/2 – 2 ميلي متر و حاوي يك بذر است. كه بذر عامل تكثير گياه بشمار مي رود. هر بوته مي تواند تا 1500 عدد بذر توليد كند.
ب- نوعي شاهتره :      Fumaria  vaillantii
گياه علفي با اندام هاي هوايي ظريف و برگ هاي با دمبرگ بلند و دو يا سه بار شانه اي است.
گل آذين خوشه اي كوتاه و حاوي 15 – 5 گل بدون دمگل يا با دمگل كوتاه است.
گلبرگها به رنگ صورتي ديده مي شوند. ميوه فندقه كروي و چروكيده و كوچك تر از گونه اول  ( 2 – 5/1 ميلي متر ) است. اين گياه در اراضي سنگلاخي و كنار جاده ها به وفور يافت ميشود و در ايران بيشتر در كرمان ، خراسان ، تهران ، قزوين ، كرج ، گرگان ، رودبار ، مازندران ، آذربايجان ، كرمانشاه ، ايلام  ، خرم آباد ، خوزستان ، شيراز ، بوشهر و مشهد گزارش شده است.
ج- شاهتره برگ ريز ، شاه تره گل ريز     .  Fumaria  Parviflora  Lam
شاهتره برگ ريز داراي بوته هاي علفي نيمه افراشته به ارتفاع حداكثر 25 سانتي متر و شاخ و برگ متعدد و ساقه قوي است برگ ها شبيه گونه دوم و تا حدي كوچك و متمايل به رنگ آبي است. گل ها داراي دمگل كوتاهي هستند و گلبرگ ها به تعداد چهار عدد و به رنگ سفيد متمايل به صورتي ديده ميشوند.
گل آذين همانند گونه هاي قبلي در مرحله ميوه دهي به صورت غير متراكم ديده مي شود ميوه 2 ميلي متر قطر دارد. اين گونه پراكندگي بيشتري در داخل مزارع و نيز نواحي مرطوب و كنار جوي هاي آبياري دارد. شاهتره برگ ريز در مازندران و گيلان و گلستان ، آذربايجان كرمانشاه ، شيراز ، كازرون ، كرمان ، جيرفت ، بم ، خراسان ، اطراف تهران و ورامين ، سنندج . اصفهان پراكندگي زيادي دارد.
نحوة تكثير :
تكثير شاهتره از طريق كشت بذر در بهار صورت مي گيرد. بذر هاي شاهتره كوچك است از اين رو   بايد عمق قرار گرفتن بذر در خاك كمتر از يك سانتي متر باشد.
بذر شاهتره با هر خاكي سازش دارد. اما خاكها غني از آهك و با بافت لومي و زهكشي شده را ترجيح ميدهد.
تركيبات شيميائي : از نظر تركيبات شيميائي در برگهاي ساقه گياه تركيبات غير آلكالوئيدي  پنتاتر يا كونتان Pentatriacontane  ، گلوكز ، تاتن ، فوماريك اسيد بعلاوه داراي آلكالوئيدي بنام فرمارين Fumarine مي باشد.
خواص درماني : شاهتره طبق حكماي طب سنتي گرم و خشك متمايل به معتدل است. شاهتره بعنوان تب بر ، تصفيه كنندة خون ، باز كنندة انسداد كبد ، مدر ، مفيد براي بيماريهاي جلدي و... كاربرد دارد.
موارد منع مصرف : در زنان باردار و زنان شيرده و افراد كم خون
توضيح اينكه سه گونه شاهتره ذكر شده از نظر خواص درماني مشابه هستند.