منو
 
 پیوندهـــا





 
 
 
تاریخ : يکشنبه 3 خرداد 1394     |     کد : 1260

کرم سفید ریشه وطوقه col.scarabeideae) Polyphylla olivieri)

کرم سفید ریشه یکی از آفات پولیفاژ(همه چیز خوار) بوده و به ریشه و طوقه عده - زیادی از گیاهان اعم از درختان میوه، درختان جنگلی، گیاهان زراعی و نباتات زینتی و چمن حمله می کند.....

کرم سفید ریشه وطوقه  col.scarabeideae) Polyphylla olivieri )

میزبان و طرز خسارت کرم سفید ریشه یکی از آفات پولیفاژ(همه چیز خوار) بوده و به ریشه و طوقه عده - زیادی از گیاهان اعم از درختان میوه، درختان جنگلی، گیاهان زراعی و نباتات زینتی و چمن حمله می کند لاروهای حشره به مدت سه سال در زیر خاک زندگی می کند واغلب روی ریشه های ضخیم وغده ای گیاهان از جمله ریشه درختان جمع می شود و با استفاده از قطعات دهان ساینده ی قوی خود از پوست ریشه و طوقه وحتی قسمت های سطحی چوب در زیر خاک تغذیه کرده و ارتباط جریان مواد ریشه وتنه را قطع می کند و بدین ترتیب با توقف شیره نباتی گیاه به زودی زرد وخشک می شود. درختان لطمه دیده از این آفت به علت قطع ریشه ها، استحکام خودرا در خاک از دست می دهند وبه آسانی لق وکنده می شوند . از طرف دیگر حشرات کامل آفت از برگ وجوانه درختان میزبان تغذیه کرده و در تشدید زیان وارده سهیم هستند.

در کشور ما وجود این حشره از تمام استان ها غیر از استان خراسان گزارش شده است. البته در این استان گونه دیگری از جنس پولیفیللا به نام P.adspersa فعالیت دارد که رنگ عمومی آن قهوه ای بوده وکوچکتر ازP.olivieri است.

شکل شناسی آفت: حشره کامل کرم سفید ریشه که به نام "سوسک زرد آلو رسانک"یا «اریک  قیزاردان» نیز نامیده می شود سوسک بزرگ زیبایی است به طول 30 تا 40میلی متر و عرض تقریبی 20 میلی  متر به رنگ قهوه ای شکلاتی با لکه های سفید فراوان روی بالپوش ها وسه نوار طولی سفید مشخص در پشت سینه اول(یکی در وسط و دو تای دیگر در طرفین آن قرار دارند). اختلاف بین حشرات نروماده کاملاً مشخص است :

فرق اول اینکه شاخک های 10 مفصلی در افراد نر دارای 7پرّه یا ورق بزرگ و در افراد ماده تعداد این ورق ها 5عدد وکوچکتر می باشند. فرق دوم اینکه : در لبه خارجی ساق پاهای جلوی افراد نر 2 دندانه و در حشرات ماده 3دندانه نسبتاً بزرگ دیده می شود(شکل)


 

 

 

 

تخم :تخم این حشره درشت وبیضی شکل وبه رنگ سفید به ابعاد متوسط 2.5 تا 4 میلیمتر است که معمولاً به  طور دسته جمعی در عمق 7 تا10 سانتی متر درخاک اطراف تنه درخت گذارده می شود.(شکل)

لارو: لارو این آفت با نام کرم سفید ریشه (وازگیلّی)دارای جثّه بزرگ به شکل قوسی خمیده ، به رنگ سفید میباشد که طول آن پس از تغذیه ورشد کامل به 80 تا 90 میلی متر می رسد. سر لارو به رنگ قهوه ای بوده دارای قطعات دهانی ساینده با آرواره های بزرگ وقوی می باشد که برای بریدن وجویدن ریشه گیاه به کار می رود.

قفسه سینه دارای سه جفت پای مفصلی کوتاه است و حلقه انتهایی بدن لارو بسیار بزرگ بدون چین به رنگ خاکستری متمایل به سربی شفّاف می باشد(شکل)

لاروها قبل از وارد شدن به مرحله شفیرگی در زیر خاک لانه گلی تهیه می کنند و در داخل آن تبدیل به شفیره می شوند . (شکل) حشره کامل از شفیره بیرون آمده و با سوراخ کردن زمین از آن خارج می شود.


زیست شناسی آفت

حشرات کامل کرم سفید ریشه در اواخر بهار و اوایل تابستان به هنگام رسیدن میوه زرد آلو در طبیعت ظاهر می شوند . ظهور حشرات کامل تدریجی بوده و ممکن است حدود یک ماه یابیشتر ادامه یابد . اوج ظهور و پرواز حشرات کامل کرم سفید ریشه در شرایط آب وهوایی تبریز در هفته دوم تیرماه اتفاق می افتد . پرواز حشرات بعد از غروب آفتاب و اوایل شب انجام می گیرد و معمولاً به سمت نور چراغ جلب می شوند (ماده ها قبل از تخمریزی نسبت به نور کشش منفی دارند) مدت پرواز چندین دقیقه طول می کشد . اگر حرارت محیط در این زمان کمتر از 13 در جه سانتیگراد باشد حشره قادر به پرواز نخواهد بود . اصولاًاین حشره خیلی سنگین پرواز می باشد و فعالیت حشره پس از 20 الی 30  دقیقه متوقف می شود . در هنگام روز سوسک ها بدون حرکت روی تنه و زیر کلوخه ها استراحت می کنند.

سوسکهای بالغ پس از مختصری تغذیه از برگ درختان مختلف جفتگیری کرده، ماده ها تخمهای خود را به تعداد 30 - 40 عدد در زمین نسبتاً مرطوب ونرم درعمق 7 تا 10 سانتیمتری زیر خاک قرار میدهند.

تخم ها معمولاً به صورت دستجات 3 تا5  تایی در خاک نرم اطراف تنه درخت گذارده می شود . دوره جنینی تخم  2-3 هفته است و لاروهای نوزاد پس از خروج از تخم در زیر خاک شروع به تغذیه از ماد گیاهی، ریشه، گیاهان  علفی و مواد آلی می کنند و لاروهای سن اول تا آخر پاییز و اوایل زمستان فعالیت می کنند و باسرد شدن هوا تا عمق 50-70 سانتی متری خاک فرو می روند و زمستان را در آن جا سپری می کنند. بهار سال بعد به محض  این که حرارت محیط به 12 درجه سانتیگراد رسید تعویض جلد کرده و به لارو سن دوم تبدیل می شوند. این لاروها در خاک بالا آمده و شروع به تغذیه از نسوج گیاهی و از ریشه گیاهان زنده می کنند.

لاروهای سن دوم تا پاییز همان سال فعالیت تغذیه ای داشته و در این مدت فواصل نسبتاً زیادی را زیر خاک طی می کرده و به ریشه گیاهان صدمه می زنند و بین ترتیب وجود خسارت آفت از سن دوم لاروی در باغات و مزارع بروز می کند . لارو سن دوم از اواسط پاییز برای فرار از سرما به عمق بیشتری رفته و زمستان را در عمق 50 سانتیمتر یا بیشتر می گذراند . این لاروها پس از سپری کردن دومین زمستان در زیر خاک ، در بهار سال سوم به سطح خاک نزدیک شده و برای بار دوم جلد عوض می کنند و وارد آخرین مرحله تکاملی خود سن  3 می شوند .

سن سوم لاروی خطرناک ترین مرحله زیستی کرم سفید ریشه است. در این مرحله اشتهای لاروها بسیار زیاد می باشد و به آسانی ریشه های درختان را قطع می کنند. که در اثر آن نهال های جوان فوراً خشک می شوند و درختان بزرگتر ضعیف و برگهایشان زرد وکوچک می شوند . به طور کلی فعالیت لاروی این آفت زمانی آغاز می شود که حرارت محیط اطراف بالاتر از 12 درجه سانتی گراد باشد و لاروکامل سن سوم در اواخر بهار سال سوم در داخل خاک محفظه گلی ایجاد می کند و داخل آن تبدیل به شفیره می شود.

حدود یک ماه بعد از آن ، حشره کامل از شفیره بیرون می آید و با ایجاد سوراخی در سطح زمین از خاک خارج می شود(در صورتی که دوره لاروی 4سال باشد در سال چهارم تغذیه لاروها کمتر است .) با این ترتیب مرحله لاروی حدود سه سال طول می کشد یعنی حشره در طول سه سال یک نسل تولید می کند بنابراین در طول یک سال لاروهای سنین 1و 2و 3به طور همزمان در زیر خاک وپای بوته ها و درختان فعالانه از ریشه تغذیه می کنند وجمعیت آن در خاک های سبک وشنی بیشتر از خاک های سنگین مشاهده میشود. وگاهی تعداد 40-50 عدد لارو روی ریشه یک درخت دیده می شود.

روش های کنترل

الف) مبارزه زراعی ومکانیکی

1) شخم وبیلکاری :

در نقاط آلوده لاروها به مدت سه سال در خاک بوده و در فصول گرم در اطراف ریشه درختان و نباتات دیگر زندگی می کنند . این لاروها در سال اول از ریشه نازک گیاهان مختلف ودر سال های دوم و سوم از ریشه های اصلی درختان و بوته ها تغذیه کرده و آن هارا از پای در می آورند. بنابراین بیل کردن خاک اطراف ریشه درختان و انجام شخم عمیق موجب از بین رفتن عده زیادی از لاروهای سنین مختلف کرم سفید ریشه می شود و انجام این عمل بویژه باید زمانی انجام گیرد که لاروها در قسمت های سطحی خاک قرار دارند و بهترین موقع برای این اقدام از اواسط بهار تا اوایل پاییز است.

2)جمع آوری وانهدام حشرات کامل :

انجام مبارزه مکانیکی در مورد حشران کامل به دو روش زیر ممکن است:

ا)تکان دادن درختان :

در ماه های پرواز حشره کامل آین آفت که در شرایط آب وهوایی این استان مصادف با 20 خرداد ماه لغایت20 تیر ماه می باشد می توان در ساعات اولیه صبح موقعی که حشرات کامل بر روی درختان در حال استراحت بوده و در سرمای صبحگاهی هنوز قادر به پرواز نیستند درختان را تکان داد و بر روی چادر های پارچه ای که در زیر آن ها پهن شده اند تعداد زیادی سوسکهای کامل را جمع آوری کرده ومعدوم نمود.

2)استفاده از تله های نوری:

استفاده از منابع نوری در شب به منظور جلب وجمع آوری حشرات نر که تروپیسم مثبت به نور دارند می تواند در طول مدت پرواز حشرات کامل این آفت قابل اجرا باشد و در این روش جهت حصول نتیجه بهتر لازم است ضمن رعایت فاصله مناسب تله ها، از روشن کردن چراغ های دیگر در پارک جودداری کرد. بیشتری شکار معمولاً در هفته های 3و 4 تیر ماه می باشد. لازم به ذکر است که حشرات ماده بارور نسبت به نور تروپیسم منفی دارند.

3) انتخاب نوع گیاه :

انواع زیادی از درختان میوه وگیاهان فضای سبز از جمله کاج وصنوبر، چنار و نارون، گیلاس وحشی، گلابی جنگلی، انار و برگ نو و رز و شمعدانی و. . . وچمن کاری مورد حمله این آفت قرار می گیرند . بر اساس مشاهدات محلی درخت عر عر Ailanthus با داشتن مواد حشره کش در اندام های مختلف از جمله ریشه ها در مقابل حمله این آفت مصون هستند . بعلاوه خسارت آن بر روی ریشه های بوته زرشک نیز ملاحظه نمی شود. بدیهی است انتخاب وکشت این قبیل گیاهان در مکانهای مناسب فضای سبز شهری می تواند در کاهش خسارت کرم سفید ریشه مؤثر باشد.

ب ) کنترل شیمیایی

دستور العمل وبرنامه سه ساله برای کنترل شیمیایی کرم سفید ریشه

Polyphylla olivieri(Col.Scarabeidae)

انتشار آفت موسوم به کرم سفید ریشه در بخشی از حوزه های مناطق فضای سبز شهر تبریز و بروز خسارت آن به صورت خشک شدن درختان ، درختچه ها و بوته های گل و یا زردشدن چمن کاری ها، انجام مبارزه شیمیایی با آن را در مناطق آلوده الزامی می کند .

از سویی توجه به مشکلات اجرایی برخاسته از وضعیت زندگی این آفت ایجاب می نماید در نقاط آلوده به این آفت، علاوه بر اعمال روشهای مبارزه زراعی و مکانیکی برای اخذ نتیجه مطلوب عملیات مبارزه شیمیایی بر اساس برنامه ریزی و پیگیری منظّم در طول سه سال متوالی ضمن مراعات نکات زیر به طور فراگیر انجام شود:

1)    باید توجه داشت ، به هنگام مبارزه شیمیایی با آفات ریشه و خاکزی، محلول سمّی باید 15-20 سانتی  متر در عمق خاک نفوذ نماید و برای تأمین این منظور اوّلاً بایستی زمین آلوده قبل از سمپاشی به خوبی آبیاری شود تا درموقع محلول پاشی، سم مصرفی جذب ذرّات سطحی خاک نشده و به آسانی به اعماق خاک و محل فعالیت آفت نفوذ نماید و ثانیاً بهتر است از سموم حشره کش به شکل امولسیون و یا به حالت محلول استفاده شود.

در حال حاضر می توان از حشره کش های موجود در حال حاضر معمولاً امولسیون دیازینون 60 % و یا امولسیون کلرپیریفوس (دورسبان) 48 % و یا حشره کش ایمیا کتوپراید(کونفیدور) و نیز پودر سوین (کارباریل)%80 قابل تعلیق در آب به میزان 2 2.5 درهزار دو تا دو و نیم در هزار به کار برده می شوند. با توجه به دوام کم 5 0 سموم مصرفی در خاک بهتر است در مکان آلوده، عمل ضد عفونی خاک یک ماه بعد تکرار شود.

2) زمان مناسب مبارزه شیمیایی

اغلب حشره کش های تماسی که معمولاً علیه آفات دیگر درختان به کار برده می شود در صورتی که مصرف آن ها مصادف با ظهور حشرات کامل کرم سفید ریشه باشد در حد زیادی این سوسکها را از بین می برد . لیکن مبارزه شیمیایی علیه مرحله لاروی آفت بهترین و اساسی ترین روش کنترل آن به حساب می آید به ویژه زمانی که لاروها نوزاد از تخم تفریخ شده ودر قسمت های بالا وسطحی خاک فعال هستند . اگر چه در زمین های آلوده به کرم سفید ریشه مبارزه شیمیایی علیه لاروهای سنین مختلف آفت از اواسط بهار تا اواسط پاییز انجام پذیر است لیکن با توجه به طرز زیست آفت ، بهترین زمان مبارزه هنگامی است که لاروهای نوزاد و جوان از تخم خارج شده و در قسمت های بالا و سطحی خاک قرار دارند در این هنگام لاروها لخت بوده وحساسیت بدن آن هابه هر نوع سمی خیلی بیشتر است. از آن جایی که هدف اصلی از انجام این مبارزه شیمیایی از بین بردن لاروهای نوزاد سن یک می باشد بنا بر این با توجه به دوره زندگی آفت لازم است این برنامه در سه سال 25-30 روز بعد از مشاهده پرواز اولین حشرات کامل درطبیعت به طور فراگیر انجام گیرد در شرایط آب وهوایی تبریز خروج حداکثر لاروها از تخم در اوایل تا اواسط مرداد ماه اتفاق می افتد.(زمان اوج پرواز حشرات کامل در تبریز 15 تا 20 تیرماه است)

در این موقع بهتر است زمین آلوده را قبل از محلولپاشی آبیاری کرد و پس از گاو رو شدن زمین ، زیر سایه انداز درختان را شخم زده یا بیلکاری کرد و سپس محلول سم را با وسیله ای مشابه آبپاش و یا با سمپاشهای دارای سرلانس ذرّه درشت در سایه انداز درخت پاشید. از سموم قابل توصیه همان امولسیون دیازینون 60 % و یا امولسیون دورسبان 48 % تجارتی و یا پودر سوین 80 % محلول شده و هم ایمیدا کلوپراید ( کونفیدور) به میزان2 2.5 در هزار در بازار وجود دارند.

3)سایر مراحل مبارزه با کرم سفید ریشه

الف ) مبارزه در زمین آلوده ی زیر کشت در چمن کاری وهم چنین در زمین های آلوده زیر کشت اصولاً محلول سمی با استفاده از سمپاش بدون سرلانس به مقدار 3-4.5 لیتر در متر مربع مصرف می شود تا سم مورد استعمال بتواند تا عمق مناسب برای کشتن لاروها نفوذ نماید. ضمناًآبیاری سبک بعد از سمپاشی به این امرکمک می کند.

ب) ضد عفونی خاک در مرحله قبل از کاشت در زمین های آلوده به این آفت می توان در هنگام تهیه ی زمین  ، قبل از اقدام به کاشت چمن یا نهالکاری وگلکاری خاک را ضد عفونی کرد . برای این منظور مقدار 20-25 لیتر  از امولسیون یکی از حشره کش های نام برده در فوق را در سطح یک هکتار پاشیده بلافاصله با دیسک به عمق 20-25 سانتی متر زیر خاک کرد و نیز می توان مقدار 30-40 کیلوگرم گرانول دیازینون 10 %و یا گرانول 5% دورسبان را در سطح یک هکتار پخش کرده و بلافاصله به روش فوق الذکر زیر خاک کرده و سپس اقدام به کشت نمود.

ج) ضدعفونی خاک پای درختان وبوته ها ضد عفونی خاک می تواند به صورت تک درخت نیز انجام گیرد. در این طریق اطراف طوقه درختان را تا رسیدن به روی ریشه های اصلی به شعاع نیم تا یک متر کنار زده وگودال یا تشتکی ایجاد می کنند و به شرط مرطوب بودن زمین در هر تشتک به تناسب عمر و هیکل درخت  20-25 لیتر از محلول 2-2.5 در هزار از امولسیون و یا محلول پودری یکی از سموم معرفی شده در فوق را می ریزند  وسپس به طور سبک آبیاری می کنند. این روش معمولاًاز اوایل اردی بهشت ماه تا اواسط فصل پاییز که لاروهای سنین مختلف هنوز نزدیک به سطح خاک ودر پای درخت فعال هستند قابل اجرا است.

ج مبارزه بیولوژیک ومیکروبیولوژیک باکرم سفید ریشه -

1) پرداتور ها وپارازیتویید ها

حشرات کامل و به ویژه لاروهای کرم سفید ریشه طعمه ی تعداد زیادی از شکارچی های طبیعی از جمله پرندگان و پستانداران هستند بخصوص هنگام انجام شخم، این لاروها به سطح خاک منتقل شده و مورد تغذیه جانداران مزبور قرار می گیرند .

تخم های این حشره نیز غذای مناسبی برای گونه های مختلفی از مورچگان می باشد و اغلب به وسیله آن ها ربوده می شوند.

از انگل های لاروهای کرم سفید ریشه می توان مگس Microphthalma europaea

را نام برد که گاهی اوقات تا20 درصد آن هارا پارازیته می کندهم چنین چند گونه زنبور از جنس های Scolia,Thipha ,Eliso به صورت پارازیت خارجی ( Ectoparasite ) روی روی بدن لارو های فلج شده این آفت زندگی می کند یعنی حشرات کامل این زنبور ها در مکان های آلوده به این آفت در سطح زمین حرکت می کند و به کمک شاخک ها و پاهای خود محل استقرار لاروها را در داخل خاک دقیقاً مشخص می کند پس از آن با آرواره های قوی خود زمین را سوراخ کرده و با حفر تونل خود را به کرم سفید ریشه می رساند و در این موقع ابتدا میزبان خودرا به وسیله نیش زدن فلج می کند و سپس روی بدن آن تخم می گذارد .

2) انگل ها یا میکرو ارگانیزم ها اعم از قارچ ،باکتری ونماتدها . . .
الف) قارچ ها

از قارچ ها اغلب جنس Beauveria bassiana ارزش زیاد در مبارزه بیولوژیکی دارد . فرآوردههای تجارتی متعددی از قارچها تهیه و به بازار عرضه شدهاند که در نقاط مختلف جهان کاربرد دارند. به هر حال هر اثری که قارچها داشته باشند در مقایسه با مصرف سموم در کاهش جمعیت بی مهرگان ناچیز است.

ب ) باکتری ها

بیشتر باکتریهای بیماریزا در بندپایان از طریق دهان وارد بدن میشوند، تعدادی نیز میتوانند مستقیماً از جلد وارد شوند و برخی نیز مستقیماً از والدین منتقل میشود و تعدادی کم نیز توسط تخم ریز زنبورهای پارازیتوئید مستقیماً به هموسل(اجزای دستگاه گردش خون) منتقل میشود.

بیشترین موفقیت در استفاده از انبوه باکتریها برای مبارزه با حشرات، ازکاربرد گونههایی از جنس باسیلوس ازجمله: Bacillus popilliae حاصل شده است که باعث ایجاد بیماری شیری در لاروها می شود. بررسی بیولوژیکی این عوامل نشان میدهد که خصوصیات زیستی گونهها تا چه حد میتواند در کاربرد انبوه میکروبها مؤثر باشد. بهطوری که درعمل میتوان با تکثیر خود آنها و یا مواد شیمیایی تولید شده، آنها را در مبارزه بیولوژیکی به طریق رها سازی انبوه مورد استفاده قرار داد.

ج) نماتدهای دشمن کرم سفید ریشه

نماتدها یا کرمهای لولهای نیز مانند سایر موجودات زنده در محیط زندگی خود با انواع مهرهداران، بیمهرگان و موجودات زنده دیگر در ارتباط هستند. اول بار در سال 1929 توانستند نماتدی به نام glaseri  Steinernema را ازبدن لاروهای سوسک ژاپنی (Popillia japonica ) جداکنند. ازنماتدها دو خانواده Steinernematidae و Heterohabditidae به منظور استفاده تجارتی مرکز ثقل بررسیها بوده اند.


معاونت پژوهش و طرح و برنامه